Türkiye'nin Musul-Kerkük petrollerinden alacağının olup olmadığı tartışılırken dönemin Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın 5 Haziran 1926'da İngiltere ve Irak temsilcisine yazdığı mektup, tarihi gerçekleri gözler önüne seriyor. Aras'ın İngiltere Sefiri Sir Şarl Lindzey ve Irak Murahhası Nuri Said Paşa'ya gönderdiği mektupta, Türkiye'nin yüzde 10'luk hakkını 25 yıl süreyle alabileceği ya da 500 bin İngiliz Lirası olarak da tahsil edilebileceği belirtiliyor. Aras, Türkiye'nin 500 bin İngiliz Lirası'nı bir defada almak istemesi durumunda hükümet olarak 12 ay içinde başvuruda bulunacaklarını ve bu başvuruya bir ay içinde cevap verilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Aras, Türkiye'nin bu şartlar çerçevesinde anlaşmaya imza koyduğunu belirtiyor.
Aras'ın bu mektubuna karşılık Türkiye'nin 500 bin İngiliz Lirası'nı tahsil etmek için ikinci bir başvuru yapmadığı belirtildi. Arşivlerde böyle bir belge bulunmuyor. Dışişleri kayıtlarına göre Türkiye, Musul-Kerkük üzerindeki alacaklarını 25 yıl esasına göre tahsil etti.
İşte 77 yıllık o mektup
Hariciye Vekili Tevfik Rüştü Bey Efendi tarafından Ingiltere Sefiri Sir Şarl Lindzey Cenablarına ve Irak Murahhası Nuri Sait Paşaya yazılan müttehidülmeal mektupların tercümesidir:
'Aramızda bugün imza edilen muahedenin on dördüncü maddesine atfen berveçhizir vukubulan beyanatınızı havi olarak bugünkü tarihli gönderdiğiniz notayı ahiz ve senet ittihaz ettiğimi arzederim.
Bu muahedenin mevkii meriyete vaz'ını takip eden ONİKİ AY içinde Türkiye Hükümeti mezkur maddede mevzuubahis olan aidattaki hissesini sermayeye tahvil etmek arzusunda bulunduğu takdirde Irak Hükümetini arzusundan haberdar edecek ve mezkur Hükümet ihbarı vakıı takip eden OTUZ GÜN zarfında bu maddenin tamamii ifası zımnında Türkiye Hükümetine BEŞYÜZ BİN İNGİLİZ LİRASI tesviye edecektir. Diğer taraftan şurası da mukarrerdir ki Türkiye Hükümeti mezkur aidattaki menafiini evvel emirde Irak Hükümetine bir tarafı salisin tediyeye amade olabileceği fiattan daha yüksek olmamak üzere mübayaa etmek fırsatını vermeksizin elinden çıkarmamağı taahhüt eyler. Teati edilen işbu notaların bugün imza edilen muahedenin cüz'ü mütemmimini teşkil ettiği takarrür etmiştir.'
Dr. T. Rüştü 5 Haziran 1926
Mutlu ÇÖLGEÇEN http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2003/01/09/politika/politika4.html
| 
